MUSULMON INSONGA HAVAS

ID: 2706

21.09.2025

71

Savol:

Shariat ko'rsatmalariga yaxshiroq amal qilish uchun bir musulmon insonni ko‘rib qolib, uning tashqi ko‘rinishi va ichki fazilatlariga havas qilib, Allohdan unga o‘xshashlikni so‘rash mumkinmi? Mumkin bo'lsa qanday so'raladi (ya'ni qanday sabablari qilinadi)?

Javob:

Bir musulmonning boshqa bir dindosh birodarining go‘zal axloqi, ibodatdagi ixlosi va shariatga og‘ishmay amal qilayotganini ko‘rib, unga havas qilishi va Allohdan o‘ziga ham shunday fazilatlarni so‘rashi nafaqat joiz, balki mustahab amal hisoblanadi. Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallam o‘z hadislarida bunga ishora qilib aytganlar: "Faqat ikki narsadan boshqada hasad yo‘q. (Birinchisi) Alloh bir odamga molu dunyo bersa-yu, u o‘shani to‘g‘ri yo‘lda sarf qilsa, (ikkinchisi) Alloh bir odamga ilm bersa-yu, u o‘sha ilmi ila hukm chiqarsa va ta’lim bersa" (Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyati). Bu hadis diniy ilm va solih amallarda, shuningdek, xayr-saxovatda boshqalarga havas qilish va ulardek bo‘lishga intilish maqtovga sazovor ekaniga ochiq-oydin dalildir.

Bunday orzuga erishish uchun musulmon kishi bir necha sabablarni amalga oshirishi lozim. Avvalo, eng muhimi – xolis niyat bilan Alloh taologa yuzlanib, duo qilishdir. Qo‘llarini ochib: "Ey Robbim, falonchi birodarimga berganingdek go‘zal xulq, ibodatga g‘ayrat va ilmga muhabbatdan menga ham nasib et. Uning solih amallarini o‘zing qabul qil va meni ham o‘shanday amallarga muvaffaq ayla", kabi so‘zlar bilan iltijo qilish mumkin. Duo – mo‘minning qurolidir va Allohdan so‘rashning eng samarali yo‘lidir. Ikkinchidan, o‘sha havas qilingan insonning hayotini kuzatib, undagi go‘zal fazilatlar qanday amallar evaziga paydo bo‘layotganini o‘rganish va o‘zi ham shu amallarni boshlash kerak. Masalan, agar u inson ilmi bilan tanilgan bo‘lsa, ilm majlislariga qatnashish, kitob o‘qishni ko‘paytirish; saxiyligi bilan ajralib tursa, o‘zining molidan sadaqa berishni boshlash; ibodatdagi tirishqoqligiga havas qilinsa, nafl namozlar va ro‘zalarni ko‘paytirish kabi amaliy qadamlar tashlash lozim.

Nihoyat, bu yo‘lda solih insonlar bilan hamsuhbat bo‘lish, ularning nasihatlariga quloq solish katta yordam beradi. Chunki kishi kim bilan ko‘p muloqotda bo‘lsa, undan ta’sirlanadi. Solih kishilarning suhbati insonni yaxshilikka undaydi va uning qalbidagi iymon nurini ziyoda qiladi. Qur’oni Karimda: "Ey, iymon keltirganlar, Allohga taqvo qilinglar va sodiqlar ila birga bo‘linglar" (Tavba surasi, 119-oyat), deyilgan. Shunday ekan, havas qilingan insonga yaqinlashish, undan o‘rnak olish va uning yo‘lini tutishga harakat qilish – Allohdan so‘ralgan narsaga erishishning muhim sabablaridan biridir.

Xulosa qilib aytganda, shariat ko‘rsatmalariga amal qilishda boshqa bir musulmondan o‘rnak olish, unga o‘xshashni Allohdan so‘rash va buning uchun amaliy harakat qilish – dinimiz rag‘batlantirgan go‘zal amaldir.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Fatvo markazi

Mavzular

Eng ko‘p o‘qilgan savollar