Assalamu aleykum! Men Quroni Karimni o'qishni o'rganib tilovat qilayotkanimga 1 yildan oshti. Allohga hamdlar bolsin bir necha marta xatm qildim. Riyo haqida qorilar, olimlar va sahovatli insonlarga xitob qilinib aytilgan hadisni eshitkanman. Quron tilovat qilishimni oilamdan boshqalar bilishmaydi, lekn shundaham bazida tilovatim gozal bolib qolsa hayolimga harhir narsalar kelishni boshlaydi va meni bu ishimda riyo bormi dep havotirga tushaman. Ammo yaqinda bir ulug' insonning farzandlariga - ilm o'rganinglar zero ilm oddir insonga ham sharaf olib keladi deb nasihat qilganni bir ma'ruzada eshittim. O'zi aslida ilm organishda inson qalbida sharafga yetishaman deyishi joizmi? Iltimos menga maslahat bersangiz qanday qilip shu qilayotkan ishimda batamom riyo xavfidan qutulishim mumkin?
Savolingiz qalbning sog‘lomligi va ibodatga bo‘lgan e’tibordan darak beradi. Bunday xavotirga tushish iymon alomatidir. Qur’on tilovati kabi ulug‘ ibodatni ado etishda riyodan qo‘rqishingiz tabiiy, ammo bu vasvasa sizni Allohning rahmatidan va ibodat lazzatidan to‘sib qo‘ymasligi kerak.
Ulamolar ta’kidlaganidek, insonlar gapidan qo‘rqib amalni tark qilishning o‘zi ham riyodir. Shaytonning asosiy maqsadlaridan biri mo‘minni yaxshi amallardan shu kabi vasvasalar bilan to‘xtatib qo‘yishdir. Shuning uchun, har gal riyo haqidagi o‘ylar xayolingizga kelganda, unga qarshi o‘laroq, ibodatingizni, tilovatingizni yanada ziyoda qiling. Ulug‘ zotlardan biri Horis ibn Qays rohimahulloh aytadilar: "Agar sen namoz o‘qiyotganingda shayton kelib: "Sen riyo qilyapsan", desa, namozingni yanada uzaytirgin". Bu shaytonga qarshi eng yaxshi kurashdir.
Amallaringiz qabul bo‘lishi uchun ikki muhim shart bor: birinchisi – amalni faqat Alloh taolo roziligi uchun, xolis niyat bilan ado etish. Ikkinchisi esa, uni dinimiz ko‘rsatmalariga muvofiq bajarishdir.
Ilm o‘rganishdagi sharaf masalasiga kelsak, aslida niyat "sharafga erishish" emas, balki "Allohning roziligiga erishish" bo‘lishi lozim. Ammo ilm o‘z sohibiga dunyo va oxiratda sharaf keltirishi muqarrardir. Agar inson ilmni Alloh uchun o‘rgansa va buning ortidan Alloh unga insonlar orasida sharaf va obro‘ ato etsa, bu Allohning ne’matidir. Buni orzu qilish emas, balki Allohdan kelgan fazl deb bilish kerak. Zero, haqiqiy azizlik va sharaf faqat Allohning huzuridadir.
Riyo xavfidan butunlay qutulish uchun doimo Alloh taolo sizni ko‘rib, eshitib turganini his qiling va qalbingizni faqat Uning mukofotiga bog‘lang. Odamlarning maqtovi yoki tanqidi siz uchun ahamiyatsiz bo‘lsin. Bir a’robiy Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamga: "Mening maqtovim ziynatdir, yomonlashim esa sharmandalikdir", deganida, U zot: "Unday zot faqat Allohdir", deganlar. (Termiziy rivoyati) Ya’ni, faqat Allohning maqtovi ziynat, Uning yomonlashi esa sharmandalikdir. Qalbingizda shu e’tiqodni mustahkamlang. Alloh taolodan doimo ixlos so‘rab duo qiling. Shunda inshaalloh, U Zot sizni O‘z panohida asraydi va amallaringizni dargohida qabul qiladi.