Haqiqatan ham, xalqimiz orasidagi "Ota rozi – Xudo rozi" degan naqlning asli sahih hadisga borib taqaladi. Muqaddas dinimiz ota-onaga yaxshilik qilishni eng ulug‘ amallardan biri sifatida belgilagan.

Alloh taolo Qur’oni Karimda shunday marhamat qiladi: «Robbing faqat Uning O‘zigagina ibodat qilishingni va ota-onaga yaxshilik qilishni amr etdi. Agar huzuringda ularning birlari yoki ikkovlari ham keksalikka yetsalar, bas, ularga «uff» dema, ularga ozor berma va ularga yaxshi so‘z ayt!» (Isro surasi, 23-oyat). Bu oyatdagi buyruq mutlaq bo‘lib, ota-onaning qanday inson ekaniga bog‘lanmagan. Ya’ni, ular o‘z majburiyatlarini bajarmagan taqdirda ham, farzandning ularga yaxshilik qilish burchi soqit bo‘lmaydi.

Bu borada Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamdan bir necha sahih hadislar vorid bo‘lgan. Jumladan, Abdulloh ibn Amr roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Robbning roziligi otaning roziligidadir. Robbning g‘azabi otaning g‘azabidadir», deganlar (Imom Termiziy rivoyati). Ushbu hadis otaning roziligini topish Allohning roziligiga erishishning asosiy vositalaridan biri ekanini ochiq-oydin ko‘rsatadi.

Shu bilan birga, shariatimizda farzandning ota-onaga itoati cheksiz emasligi ham bayon qilingan. Ulamolar ittifoqiga ko‘ra, agar ota-ona farzandni gunohga, ya’ni Allohga osiy bo‘lishga buyursa, bu holatda ularga itoat qilinmaydi. Chunki Yaratuvchiga ma’siyat bo‘ladigan ishda yaratilganga itoat yo‘q. Biroq, bu itoatsizlik ularga qo‘pollik qilish yoki aloqani uzishga bahona bo‘la olmasligini unutmaslik kerak. Ota-ona gunohga buyursa, chiroyli uslubda uzr aytiladi, lekin ularga nisbatan qilinadigan boshqa yaxshiliklar, moddiy va ma’naviy ko‘mak davom ettirilishi lozim. Sizning holatingizda, otangiz o‘z vaqtida otalik burchini ado etmagan bo‘lsa-da, bu uning sizdagi haqqini yo‘qqa chiqarmaydi. Uning qilgan xatolari uchun Alloh huzurida o‘zi javob beradi, ammo sizning unga yaxshilik qilishingiz esa o‘zingiz uchun ulkan ajr va Allohning roziligiga sabab bo‘ladigan amaldir.

Xulosa qilib aytganda, otaning yoshlikda oilasini tashlab ketgani va farzandlariga beparvo bo‘lgani uning katta xatosi va gunohidir. Lekin bu holat farzanddan otani hurmat qilish va unga yaxshilik qilish majburiyatini soqit qilmaydi. Farzand otasining o‘tmishdagi xatolarini yuziga solmasdan, imkoni boricha aloqani tiklashga, holidan xabar olishga va roziligini topishga harakat qilishi maqsadga muvofiqdir. Bu, avvalo, farzandning o‘zi uchun Allohning roziligini topish yo‘lidagi bir sinov va ulkan ajr-savob eshigidir. Zero, farzandning vazifasi otaning xatosini muhokama qilish emas, balki o‘ziga yuklatilgan burchni ado etishdir.