Bismillahir rohmanir rohiym.

Bunday odamlar o‘tirgan holda ruku qilish va yerga sajda qilishga qodir bo‘lsalar, kursiga o‘tirib namoz o‘qishlari joiz emas. Chunki bu kishilar yerga sajda qilishlari farz. Agar kursiga o‘tirib namoz o‘qisalar, bitta farzni, ya’ni yerga sajda qilishni tark qilgan bo‘ladilar.

O‘tirgan holda yerga sajda qila olmasa, unday kishilar kursida o‘tirib namoz o‘qishi joiz.

 «Fatovoi Tatarxoniya» kitobida shunday deyiladi:

وَإِنْ عَجَزَ عَنِ الْقِيَامِ وَقَدَرَ عَلَى الْقُعُودِ، فَإِنَّهُ يُصَلِّي الْمَكْتُوبَةَ قَاعِداً بِرُكُوعٍ وَسُجُودٍ، وَلاَ يُجْزِئُهُ غَيْرُ ذَلِكَ

«Tik tura olmaydigan, lekin o‘tira oladigan odam farz namozlarni o‘tirgan holda ruku va sajda qilib o‘qiydi. Bundan boshqacha o‘qish unga joiz emas».

Bir kishi tik turishga ham, sajda va rukuga ham qodir bo‘lmasa, o‘tirgan holatda, imo-ishora bilan namoz o‘qiydi. Sajdaga qilgan imo-ishorasi rukuga qilgan ishorasidan ko‘proq bo‘ladi, ya’ni pastroq egiladi.

وَإِنْ تَعَذَّرَا مَعَ الْقِيَامِ أَوْمَأَ بِرَأْسِهِ قَاعِدًا إِنْ قَدَرَ، وَجَعَلَ سُجُودَهُ أَخْفَضَ مِنْ رُكُوعِهِ

«Ruku-sajda qilish ham, tik turish uzrli bo‘lsa, namozni o‘tirgan holatda, boshi bilan imo-ishora qilib o‘qiydi, sajdasini rukusidan pastroq qiladi» («Muxtasarul viqoya»).

Mana shunday bemorlar, ya’ni tik turishga ham, ruku-sajdaga ham qodir bo‘lmagan kishilar kursiga o‘tirib namoz o‘qishlari durust bo‘ladi, chunki ular tik tura olmagani va yerga sajda qila olmagani uchun kursiga o‘tirib, imo-ishora qilib o‘qisa, imkon darajasidagi ishni qilgan bo‘ladilar. Lekin afzali – yerga o‘tirib imo-ishora qilishdir, chunki ruku-sajda qila olmaydigan odam tik turib imo-ishora qilganidan ko‘ra yerga o‘tirib, imo-ishora qilgani afzaldir.

Shu yerda eslatib o‘tamizki, tik tura olmaydigan odam deganda tik tursa qattiq og‘riq sezadigan, kasalligi kuchayib ketadigan yoki tuzalishi kechikib ketadigan kishilar ham tushuniladi («Muhitul-Burhoniy»). Vallohu a’lam.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi  Fatvo markazi.