Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamdan bu borada quyidagi hadis vorid bo‘lgan:

عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَتَذَاكَرُ مَا يَكُونُ، إِذْ قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "إِذَا سَمِعْتُمْ بِجَبَلٍ زَالَ عَنْ مَكَانِهِ فَصَدِّقُوهُ، وَإِذَا سَمِعْتُمْ بِرَجُلٍ تَغَيَّرَ عَنْ خُلُقِهِ فَلَا تُصَدِّقُوا بِهِ، فَإِنَّهُ يَصِيرُ إِلَى مَا جُبِلَ عَلَيْهِ". (رواه أحمد)

Abu Dardo roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning huzurlarida bo‘lajak narsalar haqida suhbatlashib o‘tirgan edik, shunda u zot dedilar: «Agar bir tog‘ning o‘z joyidan siljiganini eshitsangiz, ishoning. Ammo bir kishining o‘z (tug‘ma) xulqidan o‘zgarganini eshitsangiz, unga ishonmang. Chunki u baribir o‘zi yaratilgan tabiatga qaytadi»». (Imom Ahmad rivoyati).

Bu hadisni Mulla Ali Qori o‘zining "Mirqotul Mafotih" asarida sharhlab, uning ma’nosini ochib berganlar. Hadisdagi "xulq" so‘zi insonning tug‘ma tabiatiga ishora qiladi. Tog‘ning joyidan ko‘chishi aqlan mumkin bo‘lgani kabi, bunga ishonish mumkin. Ammo insonning asl tabiati, masalan, o‘ta baxilning saxiy bo‘lib qolishi yoki qo‘rqoqning botirga aylanishi deyarli imkonsizdir. Hadis inson o‘z xulqini tarbiyalay olmaydi, degan ma’noni anglatmaydi. Balki, xulqni butunlay yo‘q qilib, uning o‘rniga butunlay ziddini paydo qilish mushkulligini ta’kidlaydi. Misol uchun, g‘azabni butunlay yo‘q qilib bo‘lmaydi, lekin uni jilovlash va to‘g‘ri o‘rinlarda ishlatish mumkin.

Dinimizda axloqni tarbiyalash va sayqallashga katta e’tibor beriladi. Tasavvuf ta’limotining asosi ham nafsni tarbiyalab, yomon sifatlarni yaxshisiga o‘zgartirishdir. Hadisdagi asl tabiatning o‘zgarmasligi esa, inson o‘zidagi mavjud sifatlarni butunlay yo‘q qila olmasligi, balki ularni nazorat qilishi va shariat ko‘rsatmalariga muvofiq yo‘naltirishi kerakligini anglatadi. Demak, insonning tug‘ma tabiati o‘zgarmas, lekin uning namoyon bo‘lishi, ya’ni xulqini tarbiya va nafs bilan kurashish orqali go‘zal qilish mumkin. Alloh taolo Qur’oni karimda: "Batahqiq, kim u(nafs)ni poklasa, yutuqqa erishdi" (Shams surasi, 9-oyat), deb marhamat qilgan. Bu esa inson o‘z axloqini yaxshilashga doimo intilishi zarurligini ko‘rsatadi.