ASRAB OLINGAN BOLA MAHRAM BO'ALADIMI

ID: 11513

05.05.2026

2175

Savol:

Agar bola (yani yetimxonadan) asrab olinsa asrab olingan bola ayolimga mahram bo’ladimi yoki nomahram bo'ladimi?

Javob:

Bismillahir Rohmanir Rohim. Dinimizda bola asrab olishga ruxsat beriladi, ammo unga quyidagi shartlar qo'yilgan:

  1. Asrab olingan bolani o'z otasiga nisbat berilishi; Bolani o'z otasini nomi bilan chaqirish (ya'ni seni otang menman yoki otang falonchi, deb o'z otasidan boshqa odamni ota sifatida ko'rsatmaslik kerak);

Alloh taolo asrab olingan farzandlar haqida shunday marhamat qilgan:

ادْعُوهُمْ لِآَبَائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَعْلَمُوا آَبَاءَهُمْ فَإِخْوَانُكُمْ فِي الدِّينِ وَمَوَالِيكُمْ وَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ فِيمَا أَخْطَأْتُمْ بِهِ وَلَكِنْ مَا تَعَمَّدَتْ قُلُوبُكُمْ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا

“Ularni (asrab olingan bolalarni) o'z otalari (ismi) bilan chaqiringiz. Shu Alloh nazdida adolatliroqdir. Bas, agar ularning otalarini bilmasangiz, u holda (ular) sizlarning diniy birodarlaringiz va do'stlaringizdir. Qilgan xatolaringiz sababli sizlarga gunoh yo'qdir, lekin ko'ngillaringiz (bilan) qasd qilingan narsadagina (gunohkor bo'lursiz). Alloh kechirimli va mehribon zotdir” (Ahzob surasi 5-oyat).

Bu oyatlar nozil bo'lgunicha, odamlar orasida birovning bolasini o'g'il qilib, o'z o'g'illaridek nomlaganlar va jamiyatdagi mavjud tushuncha, urf-odatlar ila ish tutishgan. Oyat nozil bo'lgach bu hukm o'zgardi.

  1. Asrab olingan bola asrab oluvchiga mahram bo'lishi; Bolani qaramog'iga olishda avvalo imkon qadar yaqin qarindoshlarning bolalaridan (ya'ni asrab olinayotgan bola o'g'il bola bo'lsa ayolning, qiz bola bo'lsa erning aka-uka yoki opa-singillarining bolalaridan) birini qaramog'iga olishi kerak. Чunki ular o'rtasida nasab jihatidan mahramlik bor. Bordiю yaqin qarindoshlardan bola olish imkoni bo'lmay, begona bola olinsa va u qiz bo'lsa, asrab oluvchi erning emizikli holatdagi opa-singillari yoki aka-ukalarining ayollari ikki yarim yil ichida bolani emizsalar yoki ularning suti ichirilsa, asrab oluvchi erning jiyani hisoblanib, mahramiga aylanadi. Agar asrab olingan bola o'g'il bo'lsa, asrab oluvchi ayolning emizikli holatdagi opa-singillari yoki aka-ukalarining ayollari o'sha o'g'il bolani emizsalar asrab oluvchi ayolga jiyan bo'lgani uchun, mahram hisoblanadi (ikki yarim yildan so'ng emizish yoki bolaga юqorida zikr qilingan ayollardan boshqalarning sutini ichirish bilan mahramlik sobit bo'lmaydi). Shunday yo'l bilan bir oilada nomahramlar jamlanib qolishining oldi olinadi. Oisha roziyallohu anhodan rivoyat qilinadi. U kishi o'z jiyanlari Urva roziyallohu anhuga shunday hikoya qilib beradilar. Aflaha ismli emikdosh amakim kirishga izn so'ragan vaqtda u kishidan o'zimni olib qochdim va ro'molni o'rab oldim. So'ng bu haqida Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga xabar berganimda:

... لا تَحْتَجِبِي منه، فإنَّه يَحْرُمُ مِنَ الرَّضَاعَةِ ما يَحْرُمُ مِنَ النَّسَبِ ( رواه مسلم)

"Uning oldida ro'mol o'rashingizga hojat yo'q, chunki nasab jihatidan mahramlik sobit bo'lganidek emikdoshlik sababli ham mahramlik hosil bo'ladi", dedilar (Imom Muslim rivoyatlari).

  1. Asrab olingan bolaning meros olmasligi; Asrab olingan bola va asrab oluvchilarning o'rtasida nasabiy aloqasi bo'lmasa, bir-birlaridan meros olishlari joiz bo'lmaydi. Balki qo'llarida qolgan mulklar nasabiy merosxo'rlarning haqqi hisoblanadi.

Bola asrab olishdan maqsad, ko'p bolalik oilalarga yordam berish yoki etimning boshini silash savobini topish bo'lmog'i lozim. Hech qachon asrab olingan bola haqiqiy farzand bo'lmaydi. Agar asrab olingan farzanddan kelajakda boquvchiga hech qanday naf tegmasa, aksincha zarar etgan taqdirda ham bundan afsuslanmaslik kerak bo'ladi, aks holda qilingan xizmatning savobi bekor bo'ladi. Vallohu a'lam.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Fatvo markazi

Mavzular

Eng ko‘p o‘qilgan savollar