Уйқу Аллоҳ таолонинг борлиги ва бирлигига далолат қилувчи улкан оят-мўжизаларидан биридир. Қуръони Каримда шундай марҳамат қилинади:

«Ва Унинг оят-белгиларидан кечаси ва кундузи ухлашингиз ҳамда Унинг фазлидан талаб қилишингиздир. Албатта, бунда эшитадиган қавм учун оят-белгилар бордир» (Рум сураси, 23-оят).

Аллоҳ таоло кечани ором ва сокинлик учун, кундузни эса тирикчилик ва фаолият учун яратган. Бу ҳақда бошқа оятларда ҳам таъкидланади:

«У сиз учун кечани либос, уйқуни истироҳат қилган ва кундузни тирилиш (замони) қилган Зотдир» (Фурқон сураси, 47-оят).

«Ва уйқуларингизни роҳат қилиб қўйдик. Ва кечасини либос қилдик. Ва кундузни маош (тирикчилик) вақти қилдик» (Наба сураси, 9-11-оятлар).

Имом Ибн Касир раҳимаҳуллоҳ ушбу оятларни тафсир қилиб, уйқу инсонга роҳат, ҳаракатдан тиним ва чарчоқдан фориғ бўлиш имконини беришини, кундузи эса ризқ талабида саъй-ҳаракат қилиш учун яратилганини айтадилар.

Ислом шариатида мусулмон кишига муайян бир соатда ухлаб, бошқа бир соатда уйғониш ёки аниқ бир миқдорда, масалан, 5 ёки 8 соат ухлаш мажбурияти йуклатилмаган. Уйқу миқдори ҳар бир инсоннинг ёшига, жисмоний эҳтиёжига, касби-корига ва бошқа омилларга қараб турлича бўлади. Масалан, тунги пайтда ишловчи киши кундузи кўпроқ ухлайди, қишдаги уйқу ёздагидан фарқ қилиши мумкин, ёш болалар ва кексаларнинг уйқуга эҳтиёжи ўрта ёшдагиларникидан ўзгачадир.

Шунга қарамай, мутахассислар инсон учун ўртача табиий уйқу меъёри кунига 5 соатдан 8 соатгача эканлигини таъкидлашади. Агар кишининг танаси камроқ уйқуга кўниккан бўлса ва бу унга зарар қилмаса, 5 соат ухлаши мумкин. Аксинча, агар танаси кўпроқ дам олишга муҳтож бўлса, бундан кўпроқ ухлашининг ҳам ёмон жойи йўқ ва бу гуноҳ эмас.

Исломдаги асосий қоида – уйқу сабабли фарз ибодатлар, айниқса, намоз вақтлари ўтиб кетмаслиги керак. Мўмин киши намозларини ўз вақтида, тетик ва хушуъ билан адо этиши лозим. Агар тана тин олиш ва уйқуни талаб қилса, уни бундан маҳрум қилиш ҳам тўғри эмас.

Уламолар уйқуни ҳаддан ташқари камайтириш ҳам, меъёридан ортиқча ухлаш ҳам зарарли эканини таъкидлайдилар. Танага керагидан ортиқча уйқу тоат-ибодатда дангасаликка, ақлнинг заифлашувига, ғафлатнинг кўпайишига олиб келади. Салафи солиҳлардан бу борада бир қанча ҳикматлар келган:

Фузайл ибн Иёз раҳимаҳуллоҳ айтадилар: «Икки хислат қалбни қотиради: кўп ухлаш ва кўп ейиш».

Имом Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ибн Абу Бакр раҳимаҳуллоҳ эса қалбни бузувчи бешта омилни санаб, уларнинг ичида кўп ухлашни ҳам зикр қилганлар. Унга кўра, кўп ухлаш қалбни ўлдиради, баданни оғирлаштиради, вақтни зое қилади ҳамда ғафлат ва дангасаликни келтириб чиқаради. Куннинг ўртасида, яъни, пешиндан олдин ёки кейин бир оз ухлаш куннинг аввали ва охирида ухлашдан фойдалироқ. Бомдод намозидан кейин то қуёш чиққунча ухлашга келсак, бу вақт ризқлар тақсимланадиган, барака нозил бўладиган ғанимат пайтдир. Бу маҳалда уламолар ухламасликни тавсия қиладилар. Аср намозидан кейин, шомга яқин вақтда ухлаш ҳам тавсия қилинмайди. Шом намозидан сўнг, хуфтондан олдин ухлашни эса Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ёқтирмаганлар.

Хулоса қилиб айтганда, агар сизнинг танангиз 5 соат ухлашга одатланган бўлса ва бу сизнинг ибодатларингизга, кундалик ишларингизга ва соғлиғингизга салбий таъсир қилмаса, етарли бўлиши мумкин. Аммо умумий тавсия – уйқу 5 соатдан 8 соатгача бўлишидир. Шуни эътиборга олиш керакки, уйқу – жисмоний ва руҳий саломатлик учун зарурий эҳтиёж, Аллоҳнинг бандаларига берган неъмати ва раҳматидир. Ислом ҳар бир ишда, жумладан, уйқуда ҳам ўртача йўлни тутишга чақиради. Уйқуни ҳаддан ташқари камайтириб, соғлиққа зарар етказиш ҳам, меъёридан ошириб, вақтни исроф қилиш ва ибодатлардан қолиш ҳам дуруст эмас. Ҳар бир инсон ўз танасининг эҳтиёжини ва шаръий мажбуриятларини ҳисобга олган ҳолда уйқу меъёрини белгилаб олиши мақсадга мувофиқдир.